مىرويد ، دارائىهاى شما به فرياد شما نمىرسد و حالات دنيائى شما از شما دفاع نمىكند و شفاعت كنى نداريد كه با ما از در شفاعت درآيد ! دست شما از همه چيز كوتاه و آنچه خيال مىكرديد شفيع شما است به كار شما نايد . 95 - إِنَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوى . آيه . خداوند دانه و تخم شكافد تا از آن ميوه بيرون آيد و خوراك جانداران شود ، همچنين دانهء دل شكافد تا جوهر اخلاص روى نمايد و خلاص بنده در آن بود ، آن يكى سبب قوام نفس آدمى ، و اين يكى سبب ثبات ايمان او ، و هر دو را خداوند يكتا و پروراننده و روزى رساننده دل را به مشاهدهء خود مىپرورد ، و نفس را به نعمت خود مىنوازد ، آنگاه آن نفس را مركب دل قرار داده تا در ميدان عبادت بر وى سوار شود و منازل طاعات به او باز برد تا به مقصد عالى رسد ! اين است روز پيروزى و سعادت بىنهايت و دولت بىكران كه بنده را رايگان بدست آمده و گل افتخار از خار افتقار بروميده و صبح شادى از مطلع آزادى برآمده . 96 - فالِقُ الْإِصْباحِ وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً . آيه . اگر به صبح نورانى اقطار عالم ظلمانى را روشن كرد نه عجب ، و اگرنه صبح معرفت ، اسرار دل را روشن كند چه عجب ! پير طريقت گويد : فالق الاصباح يعنى شكافندهء دلها به روشنائى غيبها ، و آشكاراكنندهء رازها با يادآورى نيكوئيها و رويدادها و خبرها ! 97 - وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ . آيه . ستارگان سعادت و اختران آسمان ملت ، به حقيقت ياران رسولند كه مصطفى فرمود : اصحاب من مانند ستارگانند هركس به آنها اقتدا كند به آنان هدايت مىشود كه اركان خلايقند و برهان حقايق ، عنوان رضاى حقّند و پادشاهان اورنگ صدق ، ائمّهء اهل سعادتند و انصار نبوّت و رسالت و مستوجب ترحّم امّت ، به آنها اقتدا كنى درست ! و از آنها آداب دين گيرى تمام ! راه ايشان راه هدى و كلمهء ايشان كلمهء تقوى ، و مطلوب آنان فردوس اعلا و مقصود ايشان رضاى مولى ! « 1 » 98 - وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ . آيه . از روى اشارت مىگويد : شما را از نفس يگانهء آدم آفريدم و دولتى كه به او دادم به ديگر آفريدگان ندادم ، و آن منزلت كه در او نهادم در كس ننهادم . و او را احسن تقويم و خود را احسن خالقين خواند ، كه خداوند نيكوتر آفرينندگان و آدم نيكوتر آفريدگان يعنى كه اى آدم ! در آفريدگان يگانه توئى و در آفرينندگان يگانه منم ! 99 - وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً . آيه . ( هو ) اشارت است به ذات احديّت ( الَّذِي ) اشارت است به صفات ربوبيّت ، ( أَنْزَلَ ) اشارت است به صنع الهيّت ، خداوندى موجود به ذات ، موصوف به صفات ، معروف به صنايع و آيات . ( سماء و ماء ) اشارت است كه كردگار در قدرت بىاحتيال ، و در قيموميّت بىگشتن حال ، و در مملكت ايمن از زوال ، و در ذات و صفات متعال است ، بندگان را به توحيد مىخواند و مىگويد : بنگريد تا بدانيد و بدانيد تا دريابيد ، جاى ديگر مىگويد : آن‌كس كه دل با حق راست دارد مىنگرد و مىپذيرد و مىشناسد ، به آيات قدرت آن كس راه برد كه به آيات صفت ايمان دارد ، از خدا كسى شرم دارد كه از نظر وى خبر دارد ، و از او كسى باك دارد كه وى را بر خود توانا داند .

--> ( 1 ) همين بيان پيغمبر خدا دليل بر ردّ عقيده كسانى است كه آيه : أُولئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ را تنها مربوط به ابو بكر و عمر مىدانند !